Os nenos de Corcubión aprenden a falar coma os lobos
Hai un momento, no medio dun monte, en que corenta e catro nenos e nenas deixan de falar castelán, galego ou o idioma que sexa que aprenderon na casa, e collen prestada, por uns segundos, a lingua máis antiga do bosque: o ouveo. Ese momento aconteceu onte no monte Cambeiro de Corcubión, e quen o presenciou di que foi difícil non emocionarse.
Todo comezara horas antes, nunha sala moito máis tranquila. Na casa da cultura da vila, os participantes do programa Corcubión Concilia —a iniciativa de conciliación familiar que os Servizos Sociais do Concello organizan cada verán, coa colaboración da Concellería de Urbanismo, Medio Ambiente e Sustentabilidade— sentáronse en butacas granate para escoitar falar dun veciño discreto e case sempre invisible: o lobo ibérico.
Foi Francisco Santiago López, un amante da natureza e gran recollendo de imaxes da nosa fauna, o encargado de guialos nesa primeira aproximación. Explicoulles, con paciencia de quen sabe que ten diante un público esixente, por que o lobo importa: como mantén a raia as poboacións doutras especies, como o seu simple rastro ordena todo un ecosistema, e por que, malia iso, segue sendo un animal rodeado de medos e lendas que pouco teñen que ver coa realidade.
Despois chegou o documental, e despois, o momento que fixo que máis dun neno arregazase os ombros: os altofalantes da sala reproduciron gravacións reais de ouveos de lobos da propia contorna de Corcubión. Non eran lobos de debuxos animados nin de películas. Eran, case, veciños.
Con esa idea aínda a resoar, o grupo completo —corenta e catro nenos e nenas, acompañados polos monitores do programa— colleu as mochilas e puxo rumbo ao monte Cambeiro. Alí, entre castiñeiros e carreiros de follas secas, formouse un círculo case ritual arredor dun pequeno claro de pedras.
Alí, cunha breve charla final, explicóuselles como e por que ouvean os lobos: para marcar territorio, para reunir a manda, para dicir, sen máis palabras, aquí estou. E entón chegou a proba: espallados por diferentes puntos da finca, os nenos e nenas de Corcubión Concilia botaron a voz ao monte, imitando ese idioma ancestral que normalmente só pertence á noite e aos que saben escoitala.
Non houbo un só ouveo perfecto, nin falta que facía. Houbo risas entre berro e berro, houbo nenos que se atreveron máis ca outros, e houbo, sobre todo, corenta e catro xeitos distintos de aprender que compartir monte cun animal como o lobo non é motivo de medo, senón de respecto.
A xornada do programa de conciliación municipal que busca achegar á rapazada á natureza,pechou como suman pechar as boas leccións: sen que ninguén se decatase de que estaba aprendendo. Porque ao final, o que quedará na memoria destes rapaces e rapazas non será unha data nin un dato sobre o lobo ibérico, senón a sensación, moi física, de ter berrado ao monte e sentir que, por un intre, o monte lles respondeu.