Xoves. 21.11.2019
El tiempo

3 de maio: auga bendita para as nosas leiras

 

Os últimos alentos do ría Beba, presididos por unha cruz, antes de entregar as súas augas ao Xallas en Vilar de Colúns
Os últimos alentos do ría Beba, presididos por unha cruz, antes de entregar as súas augas ao Xallas en Vilar de Colúns
3 de maio: auga bendita para as nosas leiras

Houbo comentaristas da biblia que consideraron que os madeiros nos que Cristo foi crucificado procedían da Árbore da Vida, da Árbore da Sabedoría; presente no inicio do longo ciclo de relatos do libro dos libros. O culto ás árbores, no caso citado pertencente á tradición xudaica, mais era común a outras moitas culturas. Os pobos indoeuropeos que poboaron Europa non eran alleos a estes cultos. A árbore como símbolo do poder xenerativo da natureza, como dispensador de abrigo e protección, coido que formaba parte do sistema de crenzas dos nosos remotos antepasados. Uns antepasados que vían na capacidade rexenerativa que a natureza obraba ano tras ano, un claro indicio da existencia dun poder sobrenatural que rexía o universo. Pero había outros cultos fundamentais para os nosos devanceiros, entre eles estaría a auga. Unha auga tamén común a outras moitas culturas, manancial de vida, de purificación e de saúde. Auga que na nosa terra mana de infinidade de fontes con nome propio, moitas delas con sona de milagreiras. Formaban parte da maioría dos santuarios, e en numerosas ocasións, o feito de construír unha igrexa ou unha capela nas inmediacións dunha destas fontes ou doutros lugares cun forte significado mítico, era unha maneira de cristianizar unha situación inaceptable dende a ortodoxia da relixión oficial. Só temos que pensar nun lugar tan pouco axeitado coma Santa Locaia do Burato (Mazaricos) para construír unha igrexa. Un lugar accidentado e agreste no que se mestura a forza da vexetación autóctona, a poderosa potencia da fervenza e o misterio das augas subterráneas que flúen dende o nomeado “Burato”.

Vén todo isto a conto porque nestes primeiros días de maio, superados os rigores do inverno e cando a primavera está no seu máximo apoxeo xenerativo, celebrábanse unha serie de ritos e algúns aínda se celebran, relacionados coa fertilidade da terra e a súa preservación de pestes e pragas. Os MAIOS nos que se dá culto á natureza que renace. A costume que ata hai pouco tiñan os nosos veciños de Outes de ALUMEAR O PAN para propiciar unha boa colleita; ou a que temos nós de BOTAR AUGA BENDITA polas leiras para libralas de calquera tipo de andazo que diminúa a súa fertilidade. Centrarémonos nesta última que nos afecta máis directamente.

Probablemente neste ritual que celebramos o 3 de maio, día da Santa Cruz, únense, actualizados polo cristianismo, elementos das tradicións hebrea e indoeuropea. Tradicións relacionadas co poder rexenerador da natureza e a forza purificadora da auga. Neste caso a auga utilizada é a que se bendiciu o Sábado de Gloria, seguramente, na orixe desta costume, a auga procedería, segundo os lugares, dalgunha fonte considerada especialmente benfeitora.

Dicía miña avoa, María da Ghapita de Quintáns, que unha pinga chegaba para bendicir unha agra enteira. De tódolos xeitos e aínda nos tempos anteriores á concentración parcelaria, cando calquera veciño posuía varias fincas na mesma agra, ela, desconfiando do seu propio aserto, non deixaba unha leira sen percorrer esparexendo con uns ramalliños de buxo e oliva, tamén bendicidos o Domingo de Ramos, a auga que levaba nun caldeiriño. Para esta aspersión utilizábanse diferentes xaculatorias. Miña avoa, outra vez, pese a que remataba a súa prédica aludindo á Santísima Trindade, bebía de fontes antigas e complexas, non exentas dun fondo substrato mítico. Dicía así:
“ Culebriñas e denosiñas ás súas casiña,
sapos e ratos ós seus buratos,
bruxas e meigas ás gamalleiras,
e a auga bendita ás nosas leiras.
Auga bendita que vas por aquí,
Tódolos males se aparten de ti.
No nome do Pai, do Fillo
e do Espírito Santo. Amén” 


 

  • Suso Jurjo, técnico de Cultura do Concello de Mazaricos.

 

OUTROS ARTIGOS DE SUSO JURJO

Comentarios