Ollar este cabazo é como contemplar unha reliquia do pasado. Quizá sexa un dos cabazos máis antigos que temos na comarca de Fisterra. Está no lugar de Vilar de Paraiso, na parroquia de Buxantes, que pertenceu a unha familia rica deste lugar, coñecida Casa de Mayo. Según unha escritura do ano 1928, Antonio Mayo casou con Rita Fandiño, que ven da Vila de Cee, e deixaronlle as terras en herdanza aos seus tre fillos: Teodomiro, Antonio e Estelbina. Estos as venderon a un veciño deste lugar e marcharon para Santiago. Nunca máis se soubo desta familia. No lugar ainda se mantén algún topónimo como A Devesa de Mayo. Queda a dúbida de se esta familia tiña algo que ver coa Casa de Maias, que era unha gran casa de cantería situada ao borde do Camiño Real e moi próxima a actual Factoría XEAL do Hospital de Dumbría, que, según contaban, era como un fielato dos camiñantes do Camiño Real de Fisterra a Santiago. Esta casa xa non existe. As pedras foron levadas para facer outra no Lugar de Figueiroa de Dumbría.

Repasemos un pouco máis de historia: Un documento do 26 de Abril de 1596 fala do aforamento dos montes dos lugares de Busto e Carboal da parroquia de Buxantes. O Prior Frai Lorenzo de Avila do Mosteiro de Moraime, xunto co escribano Pedro Martínez, reuniron aos 40 veciños da parroquia no Lugar da Fonte Santa, lugar destruído polo exército napoleónico de camiño para Cee-Corcubión no século XIX. Nesta reunión acudiu un veciño chamado Gregorio Mayas, que non sabemos se tiña alguha relación con este Mayo de Vilar de Paraiso. No encontro acordaron que o terreo aforado, adicado ao cultivo de cereais e pastoreo, quedaba prohibido cercalo con valados ou muros de pedra, salvo que estivera sementado, que tiñan que abrir unha vez recollido o froito. Tampouco se podía talar ou cortar plantas polo pé, descabezar carballos, salvo tendo permiso do Mordomo Juan Mateo e co visto bo do Prior de Moraime. Aplicar esta norma fixo que as carballeiras de Figueiroa de Buxantes e do Vilar de Paraiso se mantiveran en bo estado durante moitos anos. Tamén sabemos por un inventario do ano 1665 que neste lugar había nove cabazos.

• Modesto García Quintáns.

Patrimonio Pindexo

• A Casa da Pedra do Ézaro
• O Modesto Patrimonio:  A Ruta do Cadoiro.
• O Modesto Patrimonio: A Cova do Rego do Crego
• O Modesto Patrimonio: Monte do Pindo, o remedio natural para rebaixar o colesterol.
• O Modesto Patrimonio: Subida ó Pico de Peñafiel do Monte do Pindo.
• O Modesto Patrimonio: A toponimia do Monte do Pindo.
• O Modesto Patrimonio: O topónimo: O Pindo ou Monte Pindo?.
• O Modesto Patrimonio: Explorando a toponimia dos camiños do Monte do Pindo.
• O Modesto Patrimonio: A Cabana das Chozas, outra Caverna dos refuxiados no Pindo.
• O Modesto Patrimonio: A Furna do Río da Barco.
• O Modesto Patrimonio: Fonte Mateo e A Cova dos Morcegos no Monte do Pindo.
• O Modesto Patrimonio: A Cova da Pendente do Monte Pindo.
• O Modesto Patrimonio: Os muíños do Monte do Pindo.
• Con Pepe do Fieiro redescubrindo os tesouros do Monte Pindo.
• Pepe do Fieiro: “Dicían os nosos vellos…”.
• Ézaro, unha viaxe polas covas dos agochados no Monte Pindo (Parte 1).
• Ézaro, unha viaxe polas covas dos agochados no Monte Pindo (Parte 0).
• Da Raínha Lupa á Cova da Xoana, pasando por Duio, con Pepe do Fieiro.
• Os muíños do Monte do Pindo, por Modesto García Quintáns.

OUTROS ARTIGOS NO "MODESTO PATRIMONIO”

• Lugar de Caforra
• O aforamento do Coto de Buxantes
• A actual Igrexa Parroquial de Buxantes
• Lugar da Grixa de Dumbría
• Falando do tempo na parroquia de Buxantes
• A Capela de San Marcos do Hospital
• As pozas do Carboal de Buxantes
• Dumbría, Territorio VAKNER
• O Topónimo da parroquia “Buxantes"
• Os muíños do Rego de Quenxe en Corcubión
• O Cruceiro de Rebordelo (Salgueiros de Dumbría)
• A Capela do Torrado na igrexa de Buxantes
• Monumentos megalíticos en Dumbría
• Lugar de Figueroa de Buxantes.
• Historia dos lugares da parroquia de Buxantes.
• Buxantes. Recordando os tempos pasados
• A Devesa do Anllares (Arcos)
• As cancelas do lugar do Ézaro. De mediados do 1800 aos finais do 1900
• O río Castro nas imaxes de satélite modernas
• Penas Sacras polo territorio de Dumbría.
• O Marco do Couto e O Vakner no concello de Dumbría.
• A primitiva capela de San Antoniño de Brens.
• O Calendario dos artegos.
• A pedra do Encanto de Olveiroa.
• Os muíños fariñeiros en Dumbría.
• O Cruceiro do Alto de Gures.
• Muíños Hidráulicos no Concello de Cee.
• Modesto García Quintáns debulla a historia da Casa da Vacariza, que entra na lista vermella do Patrimonio.
• Ano 1902: Consternación na comarca de Fisterra ante a catástrofe no Ézaro.
• Modesto García Quintáns debulla a historia da Casa da Vacariza, que entra na lista vermella do Patrimonio.
• O Modesto Patrimonio: O Cruceiro de Rebordelo,
• Demografía no Concello de Dumbría.
• A Bandeira do Concello de Dumbría.
• A fervenza de Miñóns de Buxantes.
• A Central Hidroeléctrica de Buxán de Dumbría.
• O escudo de Dumbría.
• Os Pasales, a barreira natural do paso sobre o Río Xallas.
• A Casa da Pedra do Ézaro.
• O muíño fariñeiro máis antigo documentado no Concello de Dumbría.
• Memoria histórica lingüística (toponímia) e etnografía do Concello de Dumbría.
• O Cura Rioboo de Berdeogas.
• O Balcón da Costa da Morte.
• As antigas cancelas e e corredoiras de Dumbría
• O Hórreo na Comarca de Fisterra.
• A hidrografía no concello de Dumbría.
• A Ferigresía de Refoxos.
• A Ruta de Pallares.
• Muíños do Río da Lagarteira (II).
• Muíños do Río da Lagarteira (I).
• Un paseo á Ermida das Neves de Buxantes.
• O caserío dO Cotelo de Olveira.
• O Cemiterio de Buxantes.
• A Santiña de Trasufre.
• O Castro de Alvarellos de Berdeogas.
• Lugas de Castrelo, Colúns.
• A Capela de San Marcos do Logos.
• Os muíños do Rego de Quenxe.
• Por que lle chaman as Caldeiras do Castro?:
• Semellanza dos nosos muíños fariñeiros cos canarios.
• Os muíños da nosa comarca.
• Recordando o día máis angustioso de Xesús.
• As varas: As antigas unidades de medida.
• Recordando algo da historia da parroquia de Berdeogas.
• A hidrocentral “Electra del Jallas”.
• O 50 aniversario do Encoro da Fervenza.
• A igrexa parroquial de Dumbría.
• Un Modesto repaso aos costumes avespa velutina.
• O piñeiro-marco entre Cee e Corcubión.
• A escola de Dumbría.
• Reparación do piso e do teito da Igrexa de Buxantes.
• O Dolmen da Pedra da Arca.
• A Cabana da palla do millo.
• Apañar o mato en primavera.
• A Ponte de Canelas en Dumbría.
• O arado de madeira ou tamén chamado romano.
• O Cruceiro pantasma do Monte de Olveira.
• Memoria Histórica de Buxantes – Muíño da Fonte Santa.
• O Castro de Castromiñán.
• O lugar de Quenxe.
• A Igrexa Parroquial de Buxantes.
• A Igrexa Parroquial da Ameixenda.
• O Bico do Santo en Carnota.