A arquitectura da impunidade
Hai algo que se repite con demasiada frecuencia e que xa non podemos seguir tratando como excepción: homes con poder utilizando ese poder para explotar, acosar, violentar e someter mulleres. Non é casualidade. Non son casos illados. Non son “erros persoais”. Son a expresión máis crúa dun sistema que leva séculos construíndo privilexios masculinos sobre a desigualdade.
Toda a información coñecida arredor do caso de Jeffrey Epstein confirma unha realidade incómoda: durante anos sostívose unha rede de trata e explotación sexual de mulleres e nenas, violacións, vexacións, pederastia e pornografía. Unha estrutura organizada que non se explica sen a colaboración —activa e silenciosa— doutros homes poderosos: directivos de grandes empresas, membros de casas reais, altos cargos institucionais. Un sistema protexido pola influencia, o diñeiro e o prestixio social. Mesmo o home que dirixe un dos países máis poderosos do mundo foi condenado por abuso sexual. E, con todo, segue exercendo poder.
Isto non vai de monstros illados nin de mentes enfermas. Vai de homes machistas con poder que se saben amparados por estruturas que os protexen. Homes que se cren lexitimados para someter, acosar, intimidar e agredir porque aprenderon que poden facelo. Porque o machismo non é unha desviación individual: é unha estrutura de dominación.
Levamos meses coñecendo novos casos de acoso sexual protagonizados por homes con prestixio social, con cargos de responsabilidade, con autoridade pública. Homes que desde as súas posicións condicionan carreiras profesionais, reputacións, espazos de traballo. Homes que dirixen empresas tecnolóxicas capaces de crear ferramentas de intelixencia artificial que permiten desnudar e humillar mulleres dixitalmente. A tecnoloxía cambia, pero a lóxica é a mesma: control, cosificación e poder.
A violencia machista non é só inflixir dor. É exercer control. É apropiarse do espazo, do tempo e das consecuencias. É entender os corpos das mulleres como obxectos dispoñibles, como algo público, como algo propio sobre o que decidir. E iso sostense desde unha posición de superioridade aprendida e reforzada socialmente.
O machismo mata. O machismo agrede. O machismo acosa. O machismo violenta. E faino, en moitos casos, desde despachos luxosos, consellos de administración, platós de televisión ou tribunas políticas. A impunidade non nace da nada: constrúese arredor do poder.
E aquí hai algo que tamén me preocupa profundamente: como sociedade tendemos a endeusar a quen ostenta poder. Creamos un halo de admiración arredor de empresarios, artistas, líderes políticos ou figuras mediáticas, e moitas veces estamos dispostas e dispostos a xustificar comportamentos intolerables en nome dunha ideoloxía, dun suposto talento ou dun éxito económico. Miramos cara outro lado. Minimízase. Relativízase. Protéxese.
Non sempre sabemos distinguir entre o brillante e o violento, entre o éxito e a opresión. E cando normalizamos esa confusión, estamos contribuíndo a perpetuar as estruturas que permiten a violencia.
Seguimos vendo o poder como algo afastado, superior, intocable. Como se fose alleo á nosa responsabilidade. Pero non o é. Como cidadanía temos máis capacidade da que pensamos para cuestionar, para sinalar, para non consumir, para non aplaudir, para non votar estruturas que sosteñen desigualdade. Temos poder nas nosas decisións diarias, no que apoiamos e no que rexeitamos.
Nun momento tan complexo para os dereitos das mulleres e para a saúde democrática, precisamos máis ca nunca pensamento crítico. Precisamos asumir a nosa responsabilidade individual e colectiva. Volver aos valores de comunidade, de igualdade, de respecto polos dereitos humanos. Entender que cada vez que xustificamos unha agresión, que relativizamos un acoso ou que protexemos un agresor porque “nos convén”, estamos reforzando o sistema que nos oprime.
O poder non é neutro. Ou se exerce para ampliar dereitos, ou se exerce para restrinxilos.
E fronte aos homes ou mulleres que utilizan o poder para dominar, a resposta non pode ser o silencio nin a admiración cega. Ten que ser conciencia, responsabilidade e compromiso coa igualdade.
Porque a democracia real non se sostén sobre a impunidade.
Sostense sobre a xustiza.
- Patricia Vaquero. Socióloga, Consultora e Coach especializada en perspectiva de xénero.
Máis contidos en Todas Nós
Outros artigos de Patricia Vaquero nas FirmasQPC
- Cando o dixital deixa de ser un lugar seguro
- Deepfakes, control e silencio: a violencia que busca expulsarnos
- 2026: chamar ás cousas polo seu nome
- 2025: vivir sendo muller nun tempo de retrocesos e ruído
- O Nadal tamén cansa.
- Non é desexo, é poder.
- “O xogo onde todo comeza”
- Violencias machistas: nomear a verdade nun tempo complexo
- Emprender sendo muller: realidade, non relato
- “A trampa da liberdade”
- “Pubertat”: unha serie necesaria para mirar(nos)
- Un ano despois da DANA: as preguntas que seguen sen resposta
- Cancro de mama: menos rosa e máis compromiso real
- Facer que as nais importen (ou como sobrevivir á maternidade no século XXI)
- A democracia en cuestión
- Non hai nada épico na guerra.
Outras novas sobre Patricia Vaquero
- “Que a Costa da Morte acolla un Foro de Liderado Feminino é un privilexio, pero ao tempo, algo necesario”
- O Podcast Todas Nós axúdanos a “baixar o volume da síndrome da impostora”
- O talento de Todas Nós, á escena
- Patricia Vaquero pon en valor a análise da crise co coronavirus dende a perspectiva de xénero nos #DirectosQPC.