Domingo. 03.07.2022
El tiempo

O Modesto Patrimonio: O Marco do Couto e O Vakner no concello de Dumbría

Vákner Marco do Couto
O Modesto Patrimonio: O Marco do Couto e O Vakner no concello de Dumbría

Os que temos uns cantos anos ás costas, cando íamos coas vacas polo monte da “Pedra da Rasca”, cerca do Marco do Couto, nunca pensánbamos que co paso do tempo este terreo faríase famoso por culpa do Sr. Bispo armenio que de viaxe desde tan lonxe, camiño de Fisterra, no ano 1493, puxo na súa libretiña que vira un “monstruo” con forma de “homilobo” nesta paraxe.

Marco do Couto
Marco do Couto

Pero por que lle chaman Marco do Couto? Se retrocedemos na historia a época sueva, estos se asentaron na nosa terra creando un reino e practicando a relixión cristián (arriáns), formaron aldeas e lugares en terreos ricos agrupados formando un territorio espacial delimitado e con nombre propio baixo a advocación dun santo coñecido como parroquia.

Estas agrupacións de aldeas e lugares tiñan como principal actividade o cultivo de cereais, como trigo e centeo, cavando estibadas no monte (aínda non se coñecía o millo) e a gandería de pastoreo libre, como éguas bravas, cabras e ovellas polos montes.

Os condes e autoridades relixiosas eran os donos e señores destes terros polo que determinaron de aforalos facendo contratos aos lugareños ou parroquianos mediente documentos escritos por períodos largos de tempo, como por exemplo a vida de tres señores reis que reinaran engadindo 29 anos máis. Estes tiñan todo o poder para administrar xustiza, resolver conflitos e litixios mediante xuíces, abogados, escribanos e peritos.

Aparecen os aforos de lugares e parroquias delimitados por puntos naturais sobre o terreno e marcados por lindes naturais como camiños, regatos ou divisorias de aguas. As distancias eran medidas en leguas ( 1 legua é a distancia que pode andar unha persoa nunha hora, equivalente a 4,5 Km.).

Nesta datas as unidades de medidas estaban no corpo da persoa: O dedo, A cuarta, O codo, A braza, O paso. A vara equivalía a 4 palmos que variaba según a rexión. O pago destas rendas era o “ferrado”, medido por un cubilete de madeira, limpo de polvo e palla (uns 12 Kg.) e pagado nos meses de Agosto e Setembro de cada ano nun lugar determinado. Os encargados de recaudar estas rendas aos labregos eran os “cabezaleiros”, nombrados pola autoridade.

Nos comezos xurdeu un descontento porque as terras pobres necesitaban máis superficie para completar o ferrado polo que acordaron variar a superficie agraria segundo a localización do territorio. Así ao concello de Dumbría puxéronlle 424 m2, mentras que ao de Carnota 400 m2 e ao de Cervo, 725 m2.

Boto. Medida do gran
Boto. Medida do gran

Aínda que este rollo que vos acabo de contar non ten nada que ver co Vákner, xustifico que o camiño que pasa polo Marco do Couto, cartografíado por Tomás López en 1784 e Domingo Fontán en 1845, era ao Camiño Real de Fisterra-Santiago que nesta comarca separaba o Coto e Realenxo de Vixiantes (Buxantes) pertecente ao Mosteiro de Moraime e o Coto de Santaia de Dumbría pertencente ao Conde de Altamira.

Ao mesmo tempo, por este punto do Couto cruzaba outro camiño importante que, da zona de Arcos e O Ézaro dirixíase, a Vimianzo. Neste punto, marxe noreste deste camiño ao facere a pista da concentración cara Dumbría, no ano 1967 apareceu un lousa de pedra grabada cunha cruz e as letras C R que se supón que son as iniciais de “Camiño Real”.

Foto del año1960
Foto aérea do anno1960

Sobre o s.XVII xorde a crenza da santificación dos viaxantes e peregrinos e comenza a tendencia de construír cruceiros nas encrucilladas dos camiños. O historiador Ramiro González no seu libro “Creencias y prácticas relixiosas" dí que os cruceiros son una mezcla de superstición e fe cristiá. Nesta datas xorde a construción de varios cruceiros, entre eles o do Marco do Couto. Polo entorno estaban “O Cruceiro Sordo”, a uns 600 m., marxe esquerda deste camiño cara a Fisterra; por orde do cura de Buxantes foi trasladado á Fte. das Neves. O Cruceiro da Costa da Carballa, trasladado ao lugar de Figueiroa. O Cruceiro da Capela das Neves, situado fora do cercado da capela que rompeu cando, por orde do cura parroquial D. Jesús Blanco Pailos quixo trasladalo dentro do recinto da capela no ano 1960.

En resume, Buxantes conta na actualidade no seu inventario, cun novo monumento histórico inaugurado o día 28 de Maio de 2022 coa presenza do público do entorno, autoridades municipais e provincias, e felicitar aos organizadores pola labor exemplar desarrollada neste evento.

NOVAS sobre o Vakner

ARTIGOS SOBRE O VÁKNER

OUTROS ARTIGOS NO "MODESTO PATRIMONIO”

Patrimonio Pindexo

comentarios