Control externo rápido e útil

mancomunidade Economía economía municipal consello de contas

Infografia Informe Fiscalizacion Consello de Contas Mancomunidade Serra do Barbanza — Infografía que resume o Informe de fiscalización realizado polo Consello de Contas para a Mancomunidade Serra do Barbanza

Control externo rápido e útil

10:44 26/02/26

Hai un tempo comentaba neste espazo de opinión que se estaba levando a cabo, polo Consello de Contas, un informe de fiscalización pronta da Mancomunidade de Concellos Serra do Barbanza, que presta servizos de recollida e tratamento de residuos a nove concellos. Dous deles —Carnota e Muros— forman parte do noso ámbito informativo máis directo.

O informe elaborouse en tan só 16 semanas, un prazo que permitiu identificar de inmediato as incidencias máis relevantes e posibilitou que moitas delas fosen corrixidas paralelamente ao avance dos traballos, mellorando así a resposta operativa da entidade.

Pois ben, ese informe xa é público (podes ollalo aquí). Presentouse o pasado venres, 20 de febreiro, e deixou enriba da mesa algo máis que números e recomendacións técnicas: amosou realidade. Unha realidade incómoda, pero necesaria, que obriga a asumir cambios imprescindibles.

Durante anos, o modelo húmido‑seco situou a Serra do Barbanza como referente nun momento no que o resto do país aínda debatía como avanzar. Pero o tempo cambia, a normativa tamén, e a Mancomunidade non pode seguir apoiándose nun pasado que xa non responde ás esixencias actuais.

A auditoría realizada deixa ver tres cuestións centrais que explican a situación actual. En primeiro lugar, constatouse que o servizo se estaba prestando sen contrato desde outubro de 2023. En segundo lugar, púxose de manifesto a colmatación do vertedoiro da planta de Servia, no termo municipal de Lousame, un problema que non admite solucións parciais nin parcheos temporais. E, finalmente, revelouse a existencia dunha débeda próxima aos 24 millóns de euros, consecuencia dunha planificación insuficiente ao longo dos anos e que condiciona de maneira decisiva a capacidade de futuro da entidade.

Con todo, o informe non se limita a sinalar estas deficiencias operativas. Vai máis alá e describe un modelo institucional debilitado, con estatutos obsoletos, gobernanza dispersa, falta de medios técnicos, procesos documentais pouco ordenados e unha estrutura administrativa que non garante con solvencia a prestación dun servizo público esencial. A diferenciación entre concellos de pleno dereito e concellos adheridos, ademais, non encaixa no marco legal da colaboración intermunicipal.

A isto súmase unha cuestión determinante: o modelo húmido‑seco xa non cumpre cos requisitos ambientais e legais europeos. Aquilo que un día foi vangarda é hoxe un límite. Non por un erro conceptual do modelo, senón porque o contexto mudou e a normativa —especialmente en materia de recollida separada e reciclaxe— avanza moito máis rápido do que o fixo a adaptación da Mancomunidade.

E aquí chega a clave: o informe axudou moito. Non só porque describe con precisión a situación real, senón porque ordena a información, define un punto de partida claro e elimina calquera tentación de seguir adiando decisións. Cando os datos se presentan con esta claridade, a inercia deixa de ser unha opción.

Por iso, este informe non pode interpretarse como unha crítica destrutiva nin como un xuízo ao pasado, senón como unha oportunidade: a oportunidade de reconstruír, modernizar e garantir o futuro dun servizo esencial. A Mancomunidade xa demostrou no pasado que é capaz de innovar; agora o reto é demostrar que tamén sabe evolucionar.