Agora que case estamos no verán, a nosa poboación multiplicarase e con ela a actividade económica: bares e supermercados cheos, alugueres ao completo e unha sensación de dinamismo que semella beneficiar a todos. Pero hai unha cara menos visible desta realidade: o impacto directo que esta presión estacional ten sobre os servizos públicos municipais.

Porque o turismo forma parte xa da nosa paisaxe económica e social. E mentres a economía se activa, tamén o fan os gastos dos nosos concellos. A recollida de lixo ten que intensificarse e o abastecemento de auga entra en tensión en moitos momentos. Así mesmo, a limpeza viaria, o mantemento de praias e espazos públicos, ou mesmo a seguridade, requiren un esforzo adicional que non é menor nin puntual.

Sabemos, ademais, que cada visitante contribúe á actividade económica local. O turismo move recursos, crea emprego e xera oportunidades, e ninguén discute o seu papel como motor de desenvolvemento. Pero ese mesmo fluxo de persoas tamén implica unha maior utilización dos servizos públicos, unha presión que non sempre se percibe do mesmo xeito que os seus beneficios.

Este incremento do gasto non ten un reflexo equivalente nos ingresos. Porque, os impostos municipais tradicionais —como o IBI— están ligados fundamentalmente á poboación residente. Son, en gran medida, os veciños de todo o ano os que sosteñen o financiamento dos servizos, mesmo cando estes se ven claramente sobrecargados pola presenza temporal de miles de persoas máis.

Aquí xorde unha cuestión de fondo que cada vez se formula con máis claridade: é xusto que o custo do turismo recaia principalmente sobre os residentes? Ou dito doutro xeito, debería existir unha maior correspondencia entre quen utiliza os servizos e quen contribúe a financialos?

Algunhas respostas xa existen noutros territorios. As chamadas taxas turísticas ou impostos sobre estancias procuran precisamente iso: que os visitantes participen, aínda que sexa de forma moderada, no sostemento dos servizos públicos que empregan. Non se trata de desincentivar o turismo, senón de facelo máis equilibrado e sostible.

No ámbito local galego, este debate aínda está aberto. Hai quen considera que a introdución destas figuras pode afectar á competitividade dos destinos, mentres outros entendemos que son unha ferramenta necesaria para evitar que o éxito turístico acabe converténdose nun problema financeiro e de calidade de vida.

Ao final, a cuestión non é estar a favor ou en contra do turismo. O reto é outro: conseguir que o seu impacto positivo na economía non vaia acompañado dun desequilibrio silencioso nas contas municipais nin dunha sobrecarga para quen vive no territorio todo o ano.

Porque cando falamos de lixo que hai que recoller ou de auga que hai que subministrar, xa non estamos ante unha cuestión teórica. Estamos a falar de servizos básicos, de custos reais e dunha responsabilidade colectiva que non pode seguir recaendo sempre nos mesmos. 

O turismo pode e debe seguir sendo unha oportunidade, pero tamén esixe honestidade na súa xestión. E iso implica asumir, sen rodeos, que a súa sustentabilidade non depende só de atraer visitantes, senón de repartir con xustiza o custo de facelo posible. Nesa resposta —inevitable e cada vez máis urxente— está en xogo, non só o equilibrio das contas municipais, senón tamén a calidade de vida nos nosos concellos.

• Domingo Guerra. Economista. Especialista en economía pública e política económica pola USC.

OUTROS ARTIGOS SOBRE ECONOMÍA MUNICIPAL DE DOMINGO GUERRA

• Abril 26: A factura da proximidade.
• Marzo 26: Reacciona.
• Febreiro 26: Control externo rápido e útil
• Xaneiro 26: Pensar o local.
• Decembro 25: Brindis á beira do mar
• Novembro 25: O termómetro da transparencia dos nosos concellos
• Setembro 25: Fiscalizar para mellorar (e poder contalo)
• Xullo 25: A «lupa» que vixía aos concellos
• Maio 25: Colaboración intermunicipal 
• Abril 25: 40 anos da LRBRL
• Febreiro 25: Diferentes varas de medir.
• Xaneiro 25: O reto demográfico.
• Outubro 24: Volvemos. A rendición de contas.
• Estreamos primavera sen tarefas pendentes
• Dúas cuestións sobre a autovía AG 55 da Costa da Morte
• Continuamos perdendo poboación
• Porque nos afecta e nos importa
• Axenda de obrigas 2023
• O Cometa Haley. A rendición de contas.
• Modificación das regras fiscais. Una cuestión inaprazable
• POS + 2022.
• A Ciberseguridade.
• Estado de rendión de contas.
• Auditoría pública fronte ao fraude e a corrupción.
• Retribucións da alcaldía.
• Un maná que debemos aproveitar.
• Vacacións: non toca escribir sobre economía municipal.
• Fiscalización operativa. Xa é hora.
• A morte do orzamento.
• Despois de xaneiro.
• Momento para o consenso e transparencia.
• Suspensión de regras fiscais.
• A detección de riscos na prevención da corrupción .
• Navegando na «chalana».
• As previsións do FMI
• Fraxilidade económica
• 2020, unha nova década
• Comezar de cero
• Arqueo e inventario.
• A factura electoral.
• Volver a votar.
• Autonomía fiscal.
• Auditores privados nas intervencións municipais.
• Cartos e máis cartos en bancos sen rendibilidade.
• Debemos tributar máis?.
• A Tesourería Municipal.
• Cos deberes feitos.
• Perdemos poboación.
• A conta (413) «Acredores por operacións pendentes de aplicar ao presuposto».